باند سنت پطرزبورگي ها ( داريوش صفر نژاد ) قسمت پاياني

اما چرا پوتين بايد در چنين مقطعي فردي كه كمتر تاكنون نامش شنيده مي شد را براي سمت نخست وزيري انتخاب كند ؟

ناظران سياسي معتقدند كه چند تئوري مي توان براي انتخاب زوبكوف ارائه كرد كه تعدادي از آنها به اين قرار است :

- تئوري اول آن است كه نخست وزير جديد انتخاب شد تا براي خطري كه در پس ديوارهاي بلند كرملين به وجود آمده بود ، عاملي مُسكّن باشد . در واقع پوتين او را انتخاب كرد تا جاي خودش را در رياست جمهوري در دوره اي كه از سال 2012 شروع خواهد شد ، حفظ كند . به ويژه كه زوبكوف از هم اكنون اعلام داشته ، احتمال شركت او در انتخابات بهار آينده بسيار زياد است و ديگران هم عقيده دارند اين بهترين كار براي حفظ پوتين بود ؛ زيرا به اين ترتيب رئيس جمهور كنوني مي تواند در پس پرده و آن گونه كه خود مي خواهد جريانات سياسي روسيه را به دست رئيس جمهور بعدي – كه مي تواند زوبكوف باشد – هدايت كند و جاي خود را نيز براي 2012 محفوظ دارد .

ارتقاي زوبكوف 66 ساله ، حكايت از طرحهايي دارد كه نشان مي دهد وي احتمالاً به عنوان يك مسئول وفادار – كه مي تواند كرسي رياست جمهوري را حفظ كند و سپس به منظور بازگشت پوتين از آن كناره بگيرد – انتخاب شده است .

زوبكوف در پاسخ به اين سؤال كه آيا وي رئيس جمهور خواهد شد ، گفت : « اگر من چيزي در اين موقعيت به دست آورم ، آن را رد نمي كنم » .

- برخي ديگر نيز معتقدند زمان بازگشت پوتين حتي مي تواند زودتر از 2012 نيز روي دهد و آن زماني است كه بنا به دليلي – كه در زمان خود موجه خواهد بود – انتخابات رياست جمهوري زودتر از موعد برگزار شود .

- اما تئوري ديگري هم وجود دارد و برخي مي گويند پوتين بايد به خاطر اين انتخاب و سپردن كرملين به يك فرد ناشناخته ، بسيار هوشيار و محتاط باشد . پوتين خود نيز خارج از عالم سياستمداران برجسته بود اما بوريس يلتسين او را به عنوان نخست وزير خود انتخاب كرد و به اين ترتيب اندكي بعد مأمور سابق كا . گ . ب بر مسند رياست جمهوري نشست و ديگر قدرت را از دست نداد . اما با وجود اين ، حتي همين دسته هم اين انتخاب را دليلي براي رياست جمهوري بعدي پوتين مي دانند .

- در روسيه گمان عموم مردم برآن است كه پوتين با جابه جا كردن اين چهره ها در واقع در پي آراستن صحنه ي سياسي به صورتي است كه رئيس جمهور آينده ي روسيه فردي مطابق ميل و سليقه ي وي باشد . البته اين باور عمومي باور درستي است . پوتين مي خواهد رئيس جمهور آينده – كه در انتخابات ماه مارس آينده ( اسفند جاري ) برگزيده مي شود -  فرد مورد اعتماد وي بوده و شكل و سياق فعلي نظام سياسي را حفظ كند .

از سويي جا به جا شدن نخست وزيران پوتين تا حدودي يادآور كيش قدرت تزارهاست . او مي خواهد با اين رويه بگويد « ما هر آنكس را كه مورد رضاي ما باشد برمي كشيم ، هر آن كس را كه بخواهيم كنار مي زنيم و رعاياي ما هم راهي ندارند جز آن كه از كارهاي ما تعريف و تمجيد كنند » .

هر بار كه اين رويه يعني صدور فرامين پوتيني و اطاعت عامه ي رعايا تكرار مي شود ، مرام ارباب و رعيتي در عرصه ي سياسي روسيه بيشتر ريشه مي دواند .

- در روسيه برگزاري انتخابات پارلماني براي ماه دسامبر ( آذر ماه ) و انتخابات رياست جمهوري براي ماه مارس 2008 ( اسفند ماه جاري ) تعيين شده است . پوتين عزم خود را جزم كرده كه در اين دو مورد كوتاه نيايد و سلطه ي بلامنازع خود بر قدرت را تا هر كجا و هر زمان كه بتواند حفظ كند . حال با گماردن زوبكوف – مرد 66 ساله اي كه از محارم حلقه ي پوتين است – به نخست وزيري ، خيالي از بابت دردسرهاي احتمالي در دولت نداشته و مي تواند به دنبال پيدا كردن و انتخاب فرد مورد نظرش براي به دست گرفتن زمام رياست جمهوري باشد .

پوتين با اعمال اين تمهيدات ، زبانه هاي جنگ قدرت بين 2 معاون نخست وزير – به علاوه ي سرگئي ايوانف وزير دفاع پيشين و ديميتري مدودف مدير شركت گاز پروم – را شعله ورتر كرده و از طرفي از قدرت گرفتن انحصاري هر كدام از آنان نيز جلوگيري به عمل آورد . چنان چه هر كدام از مدعيان ياد شده متصدي سمت نخست وزيري مي شدند - آن گونه كه پوتين توانست بر جاي يلتسين بنشيند – ساكنان كرملين هم به سوي آن شخصيت كشيده شده و از راه و رسم پوتين كناره مي گرفتند .

- پوتين گفت وي در نظر دارد بر عرصه ي سياسي كشور پس از كناره گيري نفوذ داشته باشد و تلاش براي كسب كرسي رياست جموري در آينده را رد نكرد .

بدين ترتيب بيش از هر كسي احتمال نخست وزيري سرگئي ايوانف – هم شهري ، دوست نزديك و هم كار قديمي ولاديمير پوتين در كا . گ . ب – مطرح شد كه در حال حاضر معاون نخست وزير است .

در حالي كه اغلب تحليلگران متفق القول بودند كه ولاديمير پوتين ، سرگئي ايوانف را براي نخست وزيري برمي گزيند تا راه او را براي جانشيني خود در مسند رياست جمهوري باز كند ، اكنون با انتخاب ويكتور زوبكوف به نخست وزيري روسيه ، نظرهاي متفاوتي ميان تحليل گران در مورد نقش زوبكوف مطرح است .

اما عده اي ديگر با توجه به اينكه خود پوتين نيز در زماني كه به نخست وزيري رسيد ، چهره اي گمنام بود ، بعيد نمي دانند كه ويكتور زوبكوف ، انتخاب او براي رياست جمهوري نيز باشد .

نتيجه گيري :

الف ) اعلام خبر انتخاب ويكتور زوبكوف به عنوان نخست وزير روسيه ، اغلب سياست مداران روسيه را شگفت زده كرد زيرا در گنمانه زني ها هيچ كس نام زوبكوف به گوشش نرسيده بود . انتخاب زوبكوف از آن جهت مهم است كه اين انتخاب در آستانه ي تغيير در رياست جمهوري روسيه روي مي دهد . بهار آينده ولاديمير پوتين پس از دو دوره فعاليت در هيأت رياست جمهوري روسيه بايد جاي خود را به نفر بعد بسپارد و مترصد بنشيند تا آن گونه كه خود اظهار داشته براي انتخابات 2012 رياست جمهوري روسيه آماده شود .

ب ) اين تحولات در شرايطي صورت مي گيرد كه براساس نظرسنجي هاي اخير ، مردم روسيه ، به خطّ مشي در پيش گرفته شده از سوي ولاديمير پوتين – رئيس جمهوري اين كشور – اعتماد دارند .

در اين نظر سنجي بيشتر افراد خواستار تقويت گرايش هايي شده اند كه در سياست داخلي و خارجي در زمان پوتين آغاز شده است . 51% معتقدند كه تقويت خودكفايي كشور در آينده براي روسيه بسيار ضروري است . 56% خواستار تقويت نقش دولت در اقتصاد شده اند و 49% نيز خواهان حمايت از مردم در برابر سيل مهاجرت خارجيان هستند .

ج ) نظرسنجي ها حاكي از اين است ؛ در صورتيكه سرگئي ايوانف در انتخابات سال آينده نامزد رياست جمهوري روسيه شود ، بيش از رقبايش احتمال برنده شدن دارد .

60% درصد كسانيكه در نظرسنجي بي . بي . سي شركت كردند نيز از نخست وزيري سرگئي ايوانف حمايت كردند .

د ) عده اي معتقدند كه زوبكوف تنها نقشي جنبي خواهد داشت و در نهايت پوتين براي رئيس جمهور شدن سرگئي ايوانف يا فرد ديگري از حلقه ي نزديكانش نظير مدودف خواهد كوشيد .

ه ) در ساختار سياسي روسيه ، نخست وزير روسيه صرفاً يك مجري بوده و عهده دار پيگيري امور اقتصادي كشور است .

طي حدود 15 سال اخير در روسيه ، زوبكوف ، نهمين نخست وزير اين كشور است و در واقع تغيير نخست وزير – كه وظيفه ي اصلي اش سكانداري امور اقتصادي كشور بوده و به جهت ساختار وخيم اقتصادي اين كشور بايد به لحاظ اجرايي پاسخ گوي انتظارات مردم باشد – امري عادي و مرسوم محسوب مي شود و افكار عمومي مردم روسيه نيز با اين روند آشنا هستند .

ر ) در حال حاضر « طيف سنت پطرزبورگي ها » عهده دار هدايت امور سياسي در كرملين بوده و پشت پرده نشينان اصلي در كرملين نيز از ميان همين طيف هستند . طبيعي است به واسطه ي منافع ايجاد شده ، آن ها هيچ گاه رضايت نخواهند داد كه قدرت در اين كشور پس از رفتن پوتين از كرملين – ولو براي هر مدتي – از دست آن ها خارج شود .

پايان

باند سنت پطرزبورگي ها ( داريوش صفر نژاد )  قسمت اول

در روز چهاردهم سپتامبر جاري ( 2007 ميلادي ) مجلس دوماي روسيه ، نخست وزيري « ويكتور زوبكوف » را تأييد كرد .

مجلس دوماي روسيه با 381 رأي مثبت در برابر 41 رأي منفي به « ويكتور زوبكوف » - نخست وزير پيشنهادي ولاديمير پوتين ، رئيس جمهور روسيه – رأي داد . در اين جلسه ي رأي گيري ، 8 نماينده نيز رأي ممتنع دادند .

« زوبكوف » پيش از رأي گيري پارلمان متعهد شد تا سياستهاي پوتين را پيش ببرد و گفت : « احياي مجموعه هاي صنعتي – دفاعي ، اولويت ماست » .

وي به نمايندگان حاضر در دوماي روسيه گفت : « هدف استراتژيك ما كمك به بالا بردن توان صنعت دفاعي كشور است . »

وي اظهار داشت : « من معتقدم اولويت هاي ما بايد اهداف استراتژيك و برنامه هاي منسجمي باشد كه در سخنراني ملي رئيس جمهور در چند سال گذشته عنوان شده است . من فكر مي كنم دولت بايد جايي را براي كاهش ماليات بيابد » . وي افزود : « نفت ، گاز ، جنگل ، صنعت شيلات و ديگر منابع طبيعي روسيه بايد درآمدهاي زيادتري داشته باشند » .

2 روز قبل از اين اقدام در حركتي غير منتظره ، استعفاي « ميخائيل فرادكوف » - نخست وزير قبلي روسيه – از سوي ولاديمير پوتين پذيرفته شد و بلافاصله « ويكتور زوبكوف » - كه طي چند سال اخير همواره مشاغل مالياتي يا مبارزه با فساد مالي را بر عهده داشته و آخرين مسئوليت اجرايي اش رياست سازمان فدرال نظارت مالي ( آژانس يا سرويس بازرسي جرايم مالي ) در روسيه بوده است – به عنوان جانشين نخست وزير مستعفي معرفي شد . ولاديمير پوتين 2 هفته براي معرفي جانشين « فرادكوف » وقت داشت ، اما در كمتر از نصف روز ، زوبكوف را به عنوان نخست وزير جديد به دوماي دولتي روسيه معرفي كرد .

مختصري در مورد ويكتور زوبكوف

ويكتور زوبكوف 66 ساله كه در ناحيه ي كوهستاني اورال زاده شده ، نخستين بار با پوتين در آستانه ي فروپاشي اتحاد شوروي سابق و در نخستين سال هاي دهه ي 90 آشنا شد . در آن زمان ، آن ها هر دو در شهرداري سنت پطزبورگ زير نظر شهردار « آناتولي سابچاگ » - كه يك ليبرال اصلاح طلب بود – كار مي كردند .

سپس وي در سال هاي 1992 تا 1993 ميلادي كه ولاديمير پوتين شهردار سنت پطرزبورگ شد ، معاونت رئيس كميته ي روابط خارجي در شهرداري سنت پطرزبورگ را بر عهده داشت . پس از آن وارد سرويسهاي مالياتي شد تا جايي كه در سال 1998معاون وزير دارايي روسيه شد .

پوتين در كا . گ . ب فعال بود اما زوبكوف چنين سابقه اي را در پرونده ي خود ندارد . او در سال هاي اخير و در روسيه ، تحت رهبري پوتين موفق شد رياست سازمان فدرال نظارت مالي روسيه را در دست بگيرد .

او نخستين شغل در خور توجه خود را در سال 1986 به دست آورد ؛ يعني زماني كه كميته ي حزب كمونيست شهر پريوزرسك او را به عنوان دبير اول حزب انتخاب كرد و يك سال بعد معاون رئيس كشاورزي و صنايع غذايي لنينگراد از طرف حزب كمونيست شد .

زوبكوف پدر زن وزير دفاع فعلي روسيه است و از دوستان قديمي و مورد اعتماد و امين پوتين محسوب مي شود .

برخي اظهار نظرها در روسيه پيرامون اين رويداد :

الف) « سرگئي ماركوف » - استاد علوم سياسي كه با كرملين نيز ارتباط دارد – معتفد است : « استعفاي فرادكوف و آمدن زودكوف مرحله ي جديدي در طرح انتقال آرام قدرت در روسيه است . ما در سال 2008 رئيس جمهور جديدي خواهيم داشت ؛ اما گروه سياسي و تيم اجرايي و سياستها تغيير نخواهد كرد » .

ب) « كنستانتين كوزاچكوف » - رئيس كميته ي بين الملل دوماي روسيه – نيز در توضيح استعفاي فرادكوف مي گويد:«اين تغيير احتمالاً براي تضمين سهولت انتقال رياست جمهوري به فرد بعدي صورت گرفته است».

ج) در اين خصوص ، سايت www.russiaprofile.org اين گونه مي نويسد : « اين پرسش مطرح مي شود كه چرا پوتين براي اطمينان از جريان آرام انتقال قدرت به كنار گذاشتن فرادكوف نياز داشت ، در حالي كه پوتين 2 تن ( سرگئي ايوانف و دميتري مدودف ) از افرادي را كه از آنان به عنوان رئيس جمهور احتمالي آينده ي روسيه ياد مي شود ، به عنوان معاونان نخست وزير گمارده بود . آن چه در حال حاضر در مسكو مي گذرد ، به جريان روي كار آمدن پوتين بسيار شبيه است » .

بوريس يلتسين – اولين رئيس جمهور روسيه – در آگوست 1999 پوتين را به سمت نخست وزير روسيه گمارد و 5 ماه بعد ، با نصب وي به عنوان كفيل رياست جمهوري از قدرت كناره گرفت .

برخلاف يلتسين – كه محبوبيت چنداني نداشت – پوتين در شرايط بسيار بهتري قرار دارد و به مانورهاي پيچيده براي انتخاب جانشين خود نيازي ندارد . پوتين با يك اشاره مي تواند در سلسله مراتب حزبي در حزب روسيه ي متحد ، در هرم قدرت حزب ، جريان حمايت از فرد مورد نظر را به حركت درآورد .

بسياري در مسكو و در خارج از روسيه فكر مي كردند كه نخست وزير جديد كسي جز سرگئي ايوانف نخواهد بود . اما ايوانف نامزدي زوبكوف را مورد تأييد قرار مي دهد و مي گويد : « به عنوان يك نامزد نخست

وزيري مي توانم بگويم كه زوبكوف مردي است كه بدون سر و صدا و گرد و خاك كارش را انجام مي دهد و اين چيزي است كه روسيه به آن نياز دارد » . ايوانف در توصيف زوبكوف تأكيد مي كند كه وي به هر هدفي كه قبل از او تعيين شده بود ، دست يافت .

د) « ويتالي ترتياكف » - سردبير هفته نامه ي Moskovskiye Novosti – مي گويد : « فكر نمي كنم زوبكوف جانشين پوتين شود . من اين خطر را قبول مي كنم و مي گويم كه زوبكوف رئيس جمهور آينده ي روسيه نيست و نامزد هاي اصلي رياست جمهوري هنوز هم ايوانف و مدودف هستند ، ضمن اين كه طبق قانون اساسي روسيه ، منعي براي نامزدي نخست وزير براي انتخابات رياست جمهوري وجود ندارد » .

ه) در همين حال « سرگئي لاوروف » - وزير امور خارجه ي روسيه – گفت كه استعفاي نخست وزير ميخاييل

فرادكوف از پستش به دليل خطا يا مورد خاصي نبوده است . وي گفت : « قانون اساسي اين امكان را به رئيس دولت مي دهد كه بخواهد خود را از انجام وظايف منع كند و اين دقيقاً همان كاري بود كه فرادكوف انجام داد » .

لاوروف افزود : « وي به صراحت اعلام كرد كه اين اقدام را به دليل ورود به دوران انتخابات پارلماني و رياست جمهوري و اين كه ترجيح مي دهد رئيس حمهور از آزادي عمل كامل برخوردار باشد ، انجام داده است » .

ر) در همين حال ، پس از معرفي زوبكوف از سوي پوتين ، مطبوعات روسيه به اتفاق نوشتند : « تصميم ناگهاني ولاديمير پوتين براي تغيير نخست وزير و قرار دادن رئيس كرملين در موقعيتي بسيار قوي – آن هم در آستانه ي انتخابات رياست جمهوري در ماه مارس – رقباي وي را در موقعيتي بسيار سخت قرار داد » .

در اين راستا ، روزنامه ي « كومسومولت » - چاپ مسكو – نوشت : « فقط پوتين مي داند . او درست به شيوه ي هميشگي اش رفتار كرد و به طور غير منتظره يك خرگوش را از كلاه جادوگري اش بيرون كشيد . انتخاب زوبكوف بدون ترميم دولت يك اقدام عجيب و جدي بود » .

چند روزنامه ي روسي نيز در مقاله هاي خود تأكيد داشتند كه انتظار تغييرات اساسي چنداني مي رود . اما به يقين ژرمان گرف – وزير اقتصاد و بازرگاني – با مشكلات جدي اي روبه رو خواهد شد .

روزنامه ي دولتي « پوسيسكايا » نوشت : « رئيس جمهور تمام افكار تحليلگران مبني بر اينكه چه كسي بعد از فرادكوف نخست وزير خواهد شد را از بين برد . پوتين هم چنان تفكرات در خصوص جانشينش را با دوگانگي رو به رو كرده است . به اين ترتيب او هم چنان كنترل اوضاع سياسي را در دست دارد » .

روزنامه ي « گازتا » نيز نوشت : « رئيس جمهور ، نخست وزير را تغيير داد اما يك رقيب براي خودش نساخت » .

« ايزوستيا » نوشت : « زوبكوف فقط تا زماني كه لازم باشد نخست وزير خواهد بود ؛ تا زماني كه سياستهاي كنوني حفظ شود . اگر ايوانف نخست وزير مي شد ، پوتين مجبور بود زودتر از موعد پستش را ترك كند . اكنون ديگر هيچ جانشيني وجود ندارد » .

« نووستي » نوشت : « منابع ما دريافته اند كه بازارها آماده ي تغيير در دولت بودند » .

و) در همين راستا « آريل كوهن » - يكي از محققان سياسي روسيه – پس از اعلام خبر انتخاب زوبكوف مي گويد : « پوتين هيچ برنامه اي براي عزلت نشيني از عالم سياست و گم شدن در غبار فراموشي ندارد . او وقتي خبرنگاران درباره ي احتمال بازگشت پوتين به عرصه ي سياست پرسيدند ، آن را انكار نكرد و گفت به سربلندي روسيه مي انديشد و افزود كه پس از 2008 از عرصه ي سياست كنار نمي رود و اگر چه حضور او كمرنگ خواهد بود اما تلاش مي كند اثر لازم را داشته باشد » .

ادامه دارد ...

سپيد